• صنایع دستی

    پوستین دوزی

    شهرستان قوچان در گذشته یکی از مراکز مهم تولید پوستین بشمارمی رفت. دلیل رونق این صنعت در گذشته یکی سردی هوای منطقه و دیگری تقاضای روس ها در جنگ جهانی دوم بوده است. وجود دامپروری گسترده در منطقه عاملی جهت وفورمواد اولیه پوستین دوزی می باشد. درحال حاضر یک کارگاه نیمه فعال درشهرستان مشغول فعالیت می باشد.
     
     

    گلیم بافی   

     گلیم بافی به عنوان یکی از شاخص ترین بافته های داری شهرستان قوچان شناخته می شود. تفاوت عمده آن در طرح و نقوش بکار رفته آن و مواد اولیه و رنگرزی آن می باشد. گلیم بافی از مشاغل اصلی زنان عشایر منطقه می باشد که درکنار بافت گلیم محصولاتی مانند: خورجین، نمکدان، سفره کردی و ... نیز تولید می شده است. در شهرستان هنوزهم کارگاه های زیادی در این زمینه مشغول به فعالیت می باشند.

     
       

    چارق دوزی

    مستند ترین پیشینه تاریخی چارق مثنوی معروف موسی و شبان مولوی است. چارق از دیر باز در شهرستان قوچان پیشینه داشته است. چرم چارق معروف به مازو که پوست دباغی شده گاو است، می باشد.چارق در دو نوع مردانه و زنانه در سایز های مختلف تولید می شود. بعضی از نقوش استفاده شده در چارق عبارتند از: دندان موشی یا هفت و هشت – زیگزال – هشت بخش خورشیدی – شانزده بخش – ستاره و ساقه گندم – بته جقه – سرپنجه – لوث – سیم پیچ .
    در حال حاضر در شهرستان قوچان یک کارگاه چارق دوزی دایر می باشد.

     
             
    نمد مالی
    یکی از فرآورده های پشمی که قدمتی بسیار دیرینه دارد، ‌نمد مالی می باشد که محل پیدایش نمد آسیای میانه و در اواخر هزاره چهارم قبل از میلاد می باشد که نمونه هایی از آن نیز بصورت جل اسب، کف پوش و آویز دیواری از دره پازیر یک مربوط به عهد هخامنش بدست آمده است که گویا از همان مسیر بوسیله اقوام سکاهی وارد منطقه قوچان یا آساک قدیم گردیده است. در حال حاضر نمدمالی از معدود مشاغل سنتی قوچان می باشد که هنوز چند کارگاه در سطح شهرستان به تولید نمد اشتغال دارند که از جمله تولیدات نمد می توان به زیرانداز – کپنک چوپانی (خلیک) – کلاه و عرق گیر اسب اشاره نمود.
     

    تاریخچه صنعت نمد مالی در شهرستان قوچـان؛

    حدود 120 سال پیش صنعت نمد مالی از شهر قدیم قوچان ملقب به « قوچان عتیق » به شهر جدید امروزی متقل شد و رونق خاصی گرفت که در آن زمان برای صنف نمدمال ها مسجد و هیئتی به همین نام تاسیس گردید که هنوز هم پابرجاست. عده ای از اساتید این رشته از زمان بدو ورود این هنر بنام های : 1- نوروز ملایی.  2- رمضان براتزاده شکری.  3- تاری بادلیان.  4- محمد دلیلیان.  5- اسماعیل بومی   6- قربان قلی زارعی  7- جعفر فیضی بوده است که اکثر این هنرمندان دار فانی را وداع گفته اند. در حال حاضر استاد کاران فعال در این زمینه آقایان بابا جهانسوز – عبدالحسین رضوانی – علی فرد و حسین خانی می باشند.

    تعریف نمد:

    نمد از دو بخش عمده تشکیل شده است: ندافی و حلاجی. نمد حلاجی به معنای باز کردن پشم و ندافی نیز به معنای داخل و درهم تنیدن پشم گفته می شود. مواد اولیه برای ساخت نمد:
    1- پشم گوسفند  2- صابون  3- رنگ  4- ابزار قالب نمد مانند: پنجه پشم ریز – دستگاه حلاجی و نمد کوب.
    پشم را از میان عشایر منطقه و روستاییان تهیه و سپس پشم راچیده (یعنی جدا کردن رنگ های سفید، سیاه و قرمز از میان هم) سپس پشم ها را برای حلاجی آماده می کنیم. رنگ های روشن پشم برای رنگ آمیزی و رنگهای تیره برای ساختن نمد است.

     رنگ آمیزی:

    35 گرم رنگ را در 30 لیتر آب حل می کنیم و روی شعله قرار می دهند تا مرحله جوش آمدن، قبل از جوش آمدن پشم را در آب می ریزند و بهم می زنند کمی که جوشید پودر اسید را روی آن می پاشند و به مدت یک ساعت می جوشانند تا رنگ ثابت شود. پشم رنگ شده را به شکل نخ در می آورند برای نقش نمد که اصطلاحا « عوه » می گویند سپس نقش نمد را می چینند و روی آن پشم حلاجی شده را با پنجه پشم ریز می ریزند و مقداری آب روی آن پاشیده و قالب را می پیچند و ضربه می زنند تا پرس شود این مرحله قالب گیری نام دارد. بعد از قالب گیری نمد مالی شروع می شود لبه های نمد پرس شده را می چرخانند و آب و صابون می پاشند و دست می کشند تا بچسبد و سپس می پیچند و با کف دست و ساعد دست با فشار می مالند تا نمد سفت شود.

     کاربردهـای نمد:  کلاه، کیف زنانه، کفش، فرش و ...

    مصرف صنعتی:  برای کارگاه های صنعتی و ساخت واشر و ... استفاده می شود.

    مصارف سنتی:  برای فرش و چوپان میان عشایر منطقه و روستاها و همچنین در شهرها کاربرد تزئینی دارد.


     
تمامی حقوق این پورتال متعلق است به اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری استان خراسان رضوی مجری پورتال : شرکت داده پردازی پویان ابتکار شرق